öldükten sonra hiçliğin olma ihtimali

öldükten sonra hiçliğin olma ihtimali, insanın ölümden sonra bir bilinç, ruh, ahiret, yeniden doğuş ya da başka bir varoluş biçimi yerine tamamen yoklukla karşılaşabileceği düşüncesidir. en sade haliyle “doğmadan önce neysen, öldükten sonra da o olacaksın” fikrine dayanır. insanı hem korkutan hem de garip biçimde rahatlatabilen bir ihtimaldir. bu düşünceye göre ölüm, karanlık bir odada sonsuza kadar beklemek değildir; çünkü bekleyecek bir “ben” de kalmaz. zaman geçmez, sıkıntı olmaz, pişmanlık duyulmaz, özlem çekilmez. nasıl doğmadan önce milyarlarca yıl boyunca bundan rahatsız olmadıysak, öldükten sonra da rahatsız olacak bir bilinç olmayacağı varsayılır. korkutucu tarafı insanın kendini kaybetmesi; teselli tarafı ise acının, korkunun ve yorgunluğun da bitmesidir. insanın buna direnmesi çok normaldir. çünkü zihin kendi yokluğunu düşünmekte zorlanır; hep bir izleyici, bir devam, bir perde arkası hayal eder. dinler, mitolojiler ve felsefeler de çoğu zaman bu boşluğa cevap arar. hiçlik ihtimali ise en suskun cevaptır: ne ödül vadeder, ne ceza; ne kavuşma sözü verir, ne açıklama. sadece “bilinç biterse, deneyim de biter” der. belki de bu yüzden ölümden sonra hiçlik fikri sadece ölümle ilgili değil, yaşamakla da ilgilidir. eğer sonrası yoksa, bu taraf daha kıymetli hale gelir. söylenmeyen söz, ertelenen hayat, görülmeyen yer, sevilmeyen insan, affedilmeyen kırgınlık bir anda daha ağır görünür. hiçlik ihtimali, insanı umutsuzluğa da sürükleyebilir; ama tersinden bakınca “madem sonsuz değiliz, bari şu kısa aralığı gerçekten yaşayalım” duygusunu da doğurabilir. (bkz: ölüm) (bkz: hiçlik) (bkz: ölümden sonra yaşam) (bkz: bilinç)

insanın kendi yokluğunu tahayyül edememesini ve rasyonalize etme çabasını çok iyi özetleyen ama islam inancına göre sadece bir yanılsamadan ibaret olan felsefi düşünce. ​"doğmadan önce neysen, öldükten sonra da o olacaksın" önermesi ilk bakışta mantıklı gelse de, ruhun ve bilincin yaratılış felsefesini ıskalar. müslüman kimliğiyle bakan biri için bu dünya zaten kalıcı bir varoluş değil, bir geçiş ve imtihan alanıdır. allah'ın insana üflediği ruh, sadece biyolojik bir kod çözücüden ibaret olmadığı için beden çürüyüp yokluğa karışsa bile bilincin (bkz: berzah alemi) ile devam edeceği gerçeği değişmez. ​bu ihtimalin insana verdiği o "sorumsuzluk rahatlığı" yerine, her anın ve her amelin bir karşılığı olduğu bilinci hayatı asıl kıymetli kılan şeydir. ölüm bir hiçlik, bir siliniş değil; tam aksine mutlak adalete, asıl varoluşa ve yaratıcıya kavuşma eşiğidir. hiçlik sadece suskun bir cevaptır, islam ise hayata ve sonrasına anlam katan en gür sestir. ​(bkz: ahiret inancı) (bkz: berzah) (bkz: ölüm bir son değildir)

yaşadığım taklalı kaza sırasında "oh bitiyor herhalde" huzuru oluşmuştu. araçtan uçmuş vaziyette çimenlerin üzerinde kaburga kırıklarıyla yatarken de "gene bitmedi aminyum" demiştim. herkes böyle bir olayı yaşarken ne hissediyor bilmiyorum ama, bende böyle olmuştu. allah'a, kitabına ve peygamberine inancım var ancak ahiret diye bir şeyin olmamasını dilerdim.