Tourette sendromu, istemsiz motor hareketler ve ses tikleriyle karakterize nörolojik bir rahatsızlıktır. Çocukluk döneminde başlar ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Göz kırpma, omuz silkme, boğaz temizleme veya istemsiz ses çıkarma en sık görülen tikler arasındadır. Halk arasında sanılanın aksine küfür etme belirtisi her hastada görülmez ve oldukça az sayıda kişide ortaya çıkar.
Tourette sendromuyla yaşayan birçok kişi eğitimine, işine ve sosyal hayatına normal şekilde devam edebilir. En büyük sorun ise tiklerin değil, insanların önyargılarıdır.
Tourette sendromu, kişinin isteği dışında ortaya çıkan tekrarlayıcı hareketler ve seslerle seyreden nörogelişimsel bir sinir sistemi bozukluğudur. Bu istemsiz hareket ve seslere “tik” adı verilir. Göz kırpma, yüz buruşturma, omuz silkme, başı sallama motor tiklere; boğaz temizleme, öksürme, homurdanma veya bazı kelimeleri söyleme ise ses tiklerine örnektir.
Tanı için çocukluk döneminde başlamış en az iki motor tik ile en az bir ses tikinin bir yıldan uzun süre görülmesi gerekir. Tiklerin hepsinin aynı anda bulunması şart değildir; zamanla türü, sıklığı ve şiddeti değişebilir. Tanıyı gösteren tek bir kan testi veya beyin filmi yoktur; değerlendirme belirtiler ve hastalık geçmişi üzerinden yapılır.
Tourette denildiğinde herkesin istemsizce küfür ettiği sanılır. Bu, filmlerin ve sosyal medyanın büyüttüğü yanlış bir algıdır. Koprolali adı verilen istemsiz küfür etme belirtisi Tourette hastalarının yalnızca küçük bir bölümünde görülür ve tanı için gerekli değildir.
Tikler stres, heyecan, uykusuzluk ve yorgunluk dönemlerinde artabilir. Kişi tikini kısa süre bastırabilse de bu durum içeride büyüyen hapşırma ihtiyacı gibi yoğun bir rahatsızlık yaratabilir ve tik sonunda yeniden ortaya çıkar. Bu davranışlar şımarıklık, dikkat çekme çabası veya kötü terbiye değildir.
Belirtiler çoğunlukla çocuklukta başlar ve birçok kişide ergenlikten sonra hafifler. Günlük yaşamı etkilemeyen tikler için tedavi gerekmeyebilir. Ağrıya neden olan, okul veya iş hayatını bozan tiklerde davranış terapileri ve ilaç tedavileri kullanılabilir. ADHD, kaygı ve obsesif kompulsif bozukluk da Tourette’e eşlik edebilir.
Kısacası Tourette sendromu, insanın bilerek yaptığı garip hareketlerden ibaret değildir. Tikleri yüzünden birini taklit etmek veya “kendini tut” demek, gözlüğü olan insana “biraz dikkatli bak” demek kadar anlamsızdır.