#1
Razgrad Olayları (veya Razgrad Hadisesi), 1933 yılında Bulgaristan’ın Razgrad şehrindeki Türk mezarlığına yapılan saldırı ve bu saldırıya Türkiye’deki Türk gençliğinin verdiği medeni tepkiyle gelişen olaylar dizisidir. Olay, “Razgrad vahşeti” veya “Razgrad provokasyonu” olarak da anılır.
14-15 Nisan 1933
Bulgaristan’ın Razgrad şehrinde (Deliorman bölgesi), aşırı milliyetçi Rodna Zaştita (Vatan Koruyucuları) örgütünün 200-350 üyesi, Türk mezarlığına saldırdı. Mezarı bekleyen kulübeyi yaktılar, mezar taşlarını balta ve küreklerle kırdılar, yeni gömülen cesetleri ve kemikleri mezarlardan çıkardılar. Saldırı, Razgrad’daki Türk nüfusu arasında büyük korku ve üzüntü yarattı.
Nisan 1933 ortası
Olayın haberi Türkiye’ye ulaştı. Türk kamuoyunda büyük infial ve protesto dalgası oluştu. Dönemin milliyetçi öğrenci örgütleri (özellikle Milli Türk Talebe Birliği) harekete geçti.
20 Nisan 1933
İstanbul’da üniversite öğrencileri öncülüğünde protesto düzenlendi. Öğrenciler, Bulgaristan Konsolosluğu önüne siyah çelenk bıraktıktan sonra Feriköy’deki Bulgar mezarlığına gitti. Burada mezar taşlarını kırmak yerine, Bulgar mezarlarını çiçekler ve çelenklerle donattı. Bu eylemle “Biz ölüye saygısızlık etmeyiz” mesajı verildi. Öğrencilerin bu medeni tepkisi, “medeniyet dersi” olarak tarihe geçti.
Sonrası
Olay, hem Türkiye’de hem Bulgaristan’da milliyetçiliği artırdı. Türkiye’de bazı öğrenci örgütleri kapatıldı, çok sayıda öğrenci gözaltına alındı. Diplomatik ilişkiler kısa sürede yatıştırılsa da, Balkan Antantı öncesi dönemde iki ülke arasında gerginlik yarattı. Olay, Türk gençliğinin intikam yerine asaletle karşılık vermesiyle hatırlanır.
Razgrad Olayları, Bulgaristan’da Türk azınlığa yönelik bir mezar tahribatı ile başlamış, Türkiye’de ise Türk gençliğinin olgun ve medeni tepkisiyle farklı bir boyuta taşınmıştır.