#1
“Yapay zekâ balonu yakında küresel finans krizine yol açabilir” iddiası tamamen uydurma değil, ancak kesinleşmiş bir kriz haberi de değil. Uyarının kaynağı, merkez bankalarının merkez bankası olarak bilinen Uluslararası Ödemeler Bankasının 28 Haziran 2026 tarihli ekonomi raporu.
BIS’e göre yapay zekâ gerçek bir teknolojik dönüşüm yaratabilir ve verimliliği artırabilir. Sorun teknolojinin kendisi değil; şirketlerin gelecekte elde etmeyi umduğu kazançlar için bugün harcadığı devasa para ve bu harcamaları giderek daha fazla borçla finanse etmesi.
Teknoloji şirketleri veri merkezleri, gelişmiş çipler ve enerji altyapısı için büyük yatırımlar yapıyor. Ancak yapay zekâdan elde edilen gelirler beklendiği kadar hızlı büyümezse yatırımcılar şirketlerin değerlerini yeniden sorgulayabilir. Aşırı değerlenmiş hisseler düşebilir, finansman kesilebilir ve yarım kalan yatırımlar teknoloji dışındaki sektörleri de etkileyebilir.
Tehlikeli taraf, paranın yalnızca şirketlerin kendi kasasından çıkmaması. Özel kredi fonları, tahvil piyasaları ve birbirine yatırım yapan şirketler aracılığıyla karmaşık bir finansman ağı oluşuyor. Bu ağın bir noktasında büyük kayıp yaşanırsa zarar bankalara, emeklilik fonlarına, yatırımcılara ve tedarikçilere yayılabilir.
Durum 1990’lardaki internet balonuna benzetiliyor. İnternet gerçekti ve dünyayı değiştirdi; fakat internetle ilgili her şirketin milyarlarca dolar değerinde olduğu düşüncesi gerçek değildi. Balon patladığında teknoloji ortadan kaybolmadı, buna rağmen çok sayıda şirket battı ve yatırımcılar büyük para kaybetti. Yapay zekâda da teknoloji başarılı olurken yatırımların bir bölümü başarısız olabilir.
BIS’in asıl endişesi, olası bir çöküşün yüksek kamu borcu, pahalı kredi ve kırılgan tahvil piyasalarıyla aynı döneme denk gelmesi. Devletlerin ve merkez bankalarının yeni bir krize müdahale etmek için 2008’e kıyasla daha sınırlı hareket alanı bulunabilir.
Yani: merkez bankacıları “kriz kesinlikle yakında çıkacak” demiyor. Söyledikleri şey, yapay zekâ etrafındaki aşırı iyimserlik borçla büyümeye devam ederse küçük bir hayal kırıklığının büyük bir finansal zincirleme reaksiyona dönüşebileceği. Yapay zekâ geleceğin teknolojisi olabilir; fakat geleceğin bütün kazancını bugünden fiyatlamak, teknolojiden çok balon üretir.
Kaynak: BIS 2026 raporu, BIS basın açıklaması ve Reuters