#1
Sarı benekli semender, bilimsel adı salamandra infraimmaculata olan, siyah gövdesinin üzerindeki parlak sarı veya turuncuya çalan lekelerle kolayca tanınabilen iki yaşamlı canlı. türkiye’de türk semenderi, lekeli semender ve ortadoğu ateş semenderi gibi adlarla da biliniyor.
sürüngen sanılması oldukça yaygın ancak sarı benekli semender bir sürüngen değil, kurbağalar gibi amphibia yani iki yaşamlılar sınıfına ait. yaşam döngüsünün larva dönemini suda geçirirken yetişkin bireyler zamanlarının büyük bölümünü karada geçiriyor. üreme döneminde yeniden su kaynaklarının çevresine dönüyor.
türkiye dışında suriye, lübnan, israil, ırak ve iran’da da doğal olarak bulunuyor. türkiye’de özellikle güney, güneydoğu ve doğu anadolu’daki nemli, taşlık ve su kaynaklarına yakın alanlarda görülüyor. 2024 yılında sivas’ın imranlı ilçesinde kaydedilen bireyler türün türkiye’de bilinen en kuzeydeki yayılış kaydını oluşturdu. araştırmacılar bu bulgunun türün kızılırmak ve çevresindeki akarsu sistemleri boyunca daha kuzeye yayılmış olabileceğine işaret ettiğini belirtti.
sarı benekli semender özellikle yağışlı ve nemli gecelerde aktif hale geliyor. gündüzleri taşların altında, kaya çatlaklarında, ağaç köklerinin çevresinde ve nemini koruyan başka alanlarda saklanıyor. böcekler, solucanlar, sümüklü böcekler ve çeşitli küçük omurgasızlarla besleniyor. bu nedenle bulunduğu ekosistemde küçük canlıların popülasyonlarının dengelenmesine katkıda bulunuyor.
siyah ve sarı renklerinin yalnızca güzel görünmek için oluştuğu düşünülmemeli. doğada bu tür parlak renkler çoğu zaman yırtıcılara verilen bir uyarı görevi görüyor. semenderlerin derisinde savunma amacıyla salgı üreten bezler bulunuyor. bu nedenle hayvanı çıplak elle yakalamak veya özellikle salgısının göz ve ağızla temas etmesine izin vermek doğru değil. buna rağmen sarı benekli semender insanı takip eden, saldıran veya ısırarak zehirleyen tehlikeli bir hayvan değil.
türün suyla ilişkisi özellikle üreme sırasında önem kazanıyor. dişiler iç döllenmenin ardından gelişmiş larvaları dere, kaynak, kaya havuzu ve benzeri su ortamlarına bırakabiliyor. larvalar dış solungaçları sayesinde suda yaşamını sürdürüyor ve daha sonra başkalaşım geçirerek karasal yaşama geçiyor.
sarı benekli semender 18 ağustos 2026’da batman’da yeniden görüntülenmesiyle türkiye’de gündeme geldi. batman doğa koruma ve milli parklar müdürlüğü ekipleri tarafından yürütülen biyoçeşitlilik izleme çalışmalarında bir birey doğal yaşam alanında fotoğraf ve video ile kayıt altına alındı. resmi kayıtta türün batman’daki varlığının bu gözlemle yeniden belgelenmiş olduğu belirtildi.
uluslararası değerlendirmelerde salamandra infraimmaculata tehditlere açık türlerden biri kabul ediliyor. yaşam alanlarının parçalanması, sulak alanların kuruması, su kaynaklarının değiştirilmesi, yol ölümleri ve habitat kaybı türün karşı karşıya bulunduğu başlıca sorunlar arasında. türkiye’deki bazı popülasyonların da su kaynaklarındaki değişikliklerden etkilenebileceği belirtiliyor.
sarı benekli semenderle ilgili en eski efsanelerden biri ise ateşte yaşayabildiği düşüncesi. salamandra cinsinin yüzyıllardır “ateş semenderi” olarak anılmasının arkasında da bu inanış bulunuyor. gerçekte hayvanın ateşe dayanıklılığı yok. nemli ve serin ortamlara bağımlı olan bir iki yaşamlı olduğu için yüksek sıcaklık tam tersine yaşamı açısından ciddi risk oluşturuyor.
kısacası sarı benekli semender, siyah üzerine sarı lekeleri nedeniyle dikkat çeken sıradan bir kara canlısından çok daha fazlası. hem kara hem su ekosistemine bağlı yaşam döngüsü, hassas habitat ihtiyacı ve türkiye’deki geniş fakat parçalı yayılışı nedeniyle biyolojik çeşitliliğin izlenmesinde önemli türlerden biri.
batman’daki 2026 gözlemine ilişkin resmi kayıt:
iletisim.gov.tr/turkce/yerel_basin/detay/sari-b...
bilimsel tür kaydı:
amphibiansoftheworld.amnh.org/Amphibia/Caudata/...