#1

Kadınların duygusal gözyaşlarında bulunan kokusuz kimyasal sinyallerin erkeklerde saldırgan davranışı azaltabildiğini gösteren 2023 tarihli bilimsel araştırma.
weizmann bilim enstitüsü ve duke üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma 21 aralık 2023’te hakemli bilim dergisi plos biology’de yayımlandı. araştırmacılar kadınlardan toplanan duygusal gözyaşlarını erkek katılımcılara koklattı ve sonuçları aynı kadınların yanaklarından geçirilen tuzlu suyla karşılaştırdı. katılımcılar gözyaşı ile kontrol sıvısı arasında koku açısından fark olduğunu anlayamadı.
deneyde erkeklere, karşılarındaki kişinin haksız biçimde paralarını aldığına inandırıldıkları bilgisayar tabanlı bir oyun oynatıldı. oyuncular isterlerse kendilerine hiçbir maddi kazanç sağlamamasına rağmen karşı taraftan para eksilterek intikam alabiliyordu. araştırmacılar bu davranışı laboratuvar ortamındaki tepkisel saldırganlığın ölçüsü olarak kullandı.
gözyaşına maruz kalan erkeklerde bu saldırgan davranış ölçütü tuzlu su koşuluna göre yüzde 43,7 daha düşük çıktı. sosyal medyada dolaşan “kadın gözyaşı erkek saldırganlığını yüzde 44 azaltıyor” ifadesinin kaynağı bu sonuç. ancak yüzde 44'lük rakam gerçek hayattaki fiziksel şiddetin yüzde 44 azalması anlamına gelmiyor. çalışma kontrollü laboratuvar ortamında kullanılan bir saldırganlık testindeki değişimi ölçüyor.
ilk davranış deneyine 31 sağlıklı erkek alındı ve değerlendirme kriterlerinden sonra 25 kişinin sonuçları analize dahil edildi. araştırmacılar daha sonra deneyi beyin görüntüleme sırasında tekrar etti. fMRI bölümünde analiz edilen 26 erkekte gözyaşına maruz kalındığında saldırganlıkla bağlantılı beyin bölgelerindeki aktivitenin azaldığı ve koku sistemi ile saldırganlıkla ilişkili beyin ağları arasındaki bağlantının değiştiği görüldü.
araştırmanın belki de en şaşırtıcı kısmı gözyaşının belirgin bir kokusunun olmamasına rağmen insan koku sisteminin buna tepki verebilmesi. laboratuvar deneylerinde 62 farklı insan koku reseptörü incelendi ve bunlardan OR2J2, OR11H6, OR5A1 ve OR2AG2 adlı dört reseptörün gözyaşına doza bağlı yanıt verdiği tespit edildi.
gözyaşları altı kadın bağışçıdan toplandı. bu nedenle çalışma doğrudan kadın gözyaşı ile erkek davranışı arasındaki etkiyi test ediyor. araştırmacılar erkeklerin veya çocukların gözyaşlarının da benzer kimyasal sinyaller taşıyabileceğini düşünüyor ancak bu araştırma bunu doğrudan kanıtlamış değil.
çalışmanın ortaya koyduğu temel fikir, insan gözyaşının yalnızca üzüntünün görülebilir sonucu olmadığı. gözyaşı aynı zamanda başka insanların sinir sistemi ve davranışını etkileyebilen kimyasal bir sosyal sinyal taşıyor olabilir. benzer saldırganlık azaltıcı gözyaşı sinyallerinin fare ve kör fare gibi başka memelilerde daha önce görülmüş olması da bu ihtimali güçlendiriyor.
araştırmanın önemli bir sınırlaması ise deneylerin gerçek hayattaki kavga veya şiddet olaylarını değil, laboratuvarda oluşturulan tepkisel saldırganlığı ölçmesi. dolayısıyla sonuçtan “ağlayan bir kadının yanında erkek kesin olarak sakinleşir” gibi bir sonuç çıkarmak doğru değil. çalışma daha çok insan gözyaşının bugüne kadar bilinmeyen bir kimyasal iletişim işlevi olabileceğini gösteriyor.
sosyal medyada aynı çalışmanın erkek spermini koklamanın kadınların çekiciliğini yüzde 83 artırdığını gösterdiği şeklinde yapılan yorum ise bu araştırmayla ilgili değil. plos biology’de yayımlanan çalışmada sperm veya kadınların çekiciliği üzerine böyle bir deney bulunmuyor.
bilimsel çalışma:
journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.137...
pubmed kaydı:
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38127837/