#1
Fotoğraftaki kadınların çene ve dudak çevresinde görülen işaretler, bölgede deq, dek veya bazı yerlerde xal adı verilen geleneksel kalıcı dövmelerdir.
deq geleneği özellikle güneydoğu anadolu ile suriye, ırak ve iran'ın bazı bölgelerinde görülmüştür. en çok kürt kadınlarıyla ilişkilendirilse de arap, türkmen, yezidi, süryani ve dom topluluklarında da benzer dövme gelenekleri bulunmaktadır. Bu nedenle işaretleri yalnızca tek bir halka aitmiş gibi tanımlamak doğru değildir.
dövmeler genellikle çene, dudak çevresi, alın, yanak, el, kol ve ayaklara yapılırdı. güneş, yıldız, nokta, üçgen, tarak, bitki ve hayvan figürleri en sık kullanılan motifler arasındaydı. Bu semboller yöreye ve aile geleneğine göre güzellik, bereket, doğurganlık, sağlık, sadakat, nazardan korunma veya toplumsal aidiyet anlamı taşıyabiliyordu. Ancak her şeklin her yerde aynı anlama geldiğini söylemek mümkün değildir.
geleneksel yöntemde deri iğneyle delinerek is, bitki karışımları, süt ve bazı bölgelerde hayvansal maddelerden hazırlanan boya derinin altına işlenirdi. Uygulama kalıcı ve acılıydı; sağlık açısından da enfeksiyon riski taşıyabiliyordu.
geçmişte güzellik ve korunma amacıyla yaygın olan bu gelenek, dini ve toplumsal değişimlerin etkisiyle büyük ölçüde terk edilmiştir. Bu yüzden deq dövmeleri günümüzde daha çok ileri yaştaki kadınlarda görülür. Son yıllarda ise bazı gençler tarafından kültürel miras ve kimlik göstergesi olarak yeniden uygulanmaya başlanmıştır.
fotoğraftaki motiflerin kesin anlamını yalnızca görüntüye bakarak belirlemek mümkün değildir; doğru yorum için dövmeyi taşıyan kişinin yaşadığı yöreyi, topluluğunu ve kendisine aktarılan aile anlatısını bilmek gerekir.